ana sayfa

| iletişim | eski ogelk.net |
Ara  
 

 
Ana Sayfa  » Akademik » Farkındalık/Kabullenme » Yazı ve çeviriler » Bağımlılık ve Farkındalık Terapisi PAYLAŞ  

Bağımlılık ve Farkındalık Terapisi

 

Kaynak

Katie Witkiewitz, G. Alan Marlatt, PhD, Denise Walker, PhD . Mindfulness-Based Relapse Prevention for Alcohol and Substance Use Disorders. Journal of Cognitive Psychotherapy: An International Quarterly Volume 19, Number 3 • 2005

-------- 

Nörobiyolojik bulgular farkındalık eğitiminin, farkında olmadan yapılan kompulsif davranışlara alternatifler geliştirdiğini göstermektedir. Bağımlılık bağlamında, farkındalık madde için duyulan şiddetli arzunun tetikleyicilerini fark etmeyi getirmekte ve böylece alışılmış tepki yerine arzuyu durdurmak için başka bir şeyin seçilmesine yardımcı olabilmektedir.

Farkındalık eğitimi, yargılamadan, analiz etmeden ve tepki vermeden madde için duyulan şiddetli arzunun farkında olma ve arzuyu kabul etme ile relapsa yol açan düşünce sistemini bozabilir. Farkındalık eğitimi; daha önce olumlu ve olumsuz pekiştireçlerle eşlenmiş olan bağımlı davranışı, üstbilişsel farkındalık ve gevşeme ile eşleyerek karşı şartlandırma görevi görür. Bu bağlamda farkındalık, dürtülerle baş etme stratejisi olmanın yanı sıra kişiyi tatmin eden davranışın yerine alternatif bir bağımlılık fonksiyonu da görebilir. Farkındalığın artması aynı zamanda kişinin madde ipuçları ya da uyaranları karşısında harekete geçme olasılığını da da düşürür ve kişinin dürtüsel davranmasını engeller.

 

Farkındalık Temelli Relaps Önleme

Farkındalık temelli relaps önleme yöntemi yeni bir bilişsel davranışçı müdahale olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu relaps önlemenin amacı, kişinin düşünceleri, duyguları ve duyumlarını farkındalık uygulayarak fark etmesi ve kabullenmesidir. Aynı zamanda farkındalık becerilerini yüksek riskli durumlarda etkin bir baş etme mekanizması olarak kullanmasıdır.

Madde kullanma arzusu ve bu arzu sırasında uygulanabilecek farkındalık tekniklerinin kişiye öğretilmesi, maddeyi bırakmanın getirdiği psikolojik ve fizyolojik tepkilere farkındalığın ve kabulünün geliştirilmesinde önemli bir araçtır. Etkin baş etme mekanizmalarının öğretilmesi, öz-yeterliğin geliştirilmesi, olumlu sonuç beklentilerinin sorgulanması ya da ayıklığın bozulması etkisi’nin öğretilmesi gibi belli bazı relaps önleme stratejilerinin yanında hastanın düzenli olarak farkındalık egzersizleri yapması, hastanın farkında olma ile relaps önleme becerileri arasında bağlantı kurmasına yardımcı olur.

Yüksek riskli durumların saptanması relaps önlemenin temel parçasıdır. Hastalar, relaps işaretlerini erken fark etme ve madde ile ilgili daha önceden ilişkilendirilmiş kişiler ve yerler gibi ipuçlarını saptama konusunda eğitilirler. Farkındalık, hastaların durumsal ipuçlarını saptamada ve çevresel etkilere verilen tepkileri denetlemede yeni bir yol açılmasını sağlar.

Hastalar, hoş ya da hoş olmayan düşünceler, duygular ve duyumları gözlemleme ve yargılamadan kabullenme konusunda eğitilirler. Farkındalığın temel parçalarından biri, danışana sakinleşmek ve zihnini bir noktada odaklamak için dikkatini nefesinde toplamasını öğretmektir. Bu “bilge akıl” olarak da adlandırılmaktadır. Bu artan farkındalık ve kabullenme, yüksek riskli durumlarda danışanın durumsal ipuçlarına daha uygun tepkiler vermesi ve relaps olasılığının düşmesi sonucunu getirmektedir.

Kişinin, yüksek riskli durumlara farkındalıkla tekrar tekrar maruz kalması ve bu sırada arzuya kapılmadan dürtüsel bir şekilde maddeyi kullanmaması kişinin öz-yeterliğinde artışa sebep olacaktır. Aynı zamanda önceden bağımlılık yapan madde ile ilişkilendirilmiş olumlu ve olumsuz pekiştireçlerin karşı koşullandırılması da sonuçlardan biridir.

Farkındalık bağlamında, danışanların şimdiye odaklanmaları, böylece geçmiş olayları bırakmaları ve gelecekle ilgili planlar yapmamaları (madde kullanımı sonrası beklenen öfori) sağlanmaktadır.

Buna ek olarak, danışanları çabaları için takdir etmek, farkındalık alıştırmalarının zorluğu konusunda onlara hak vermek ve onları desteklemek ve küçük adımları olumlu bir değişime doğru ilk adımlar olarak görmek danışanların öz-yeterliklerini oluşturmalarını yardımcı olacaktır.

 

Çeviren: Psk. Ceren Koç

 
 

Kişisel

Herkes için...

Akademik

web siteleri